پروردگار ما اللَّه است ، و اگر خداوند بعضى از آنها را بوسيله بعضى ديگر دفع نكند ديرها و صومعه‌ها و معابد يهود و نصارا و مساجدى كه نام خدا در آن بسيار برده مىشود ويران مىگردد و خداوند كسانى را كه او را يارى كنند ( و از آئينش دفاع نمايند ) يارى مىكند ، خداوند قوى و شكست ناپذير است . 41 - ياران خدا كسانى هستند كه هر گاه در زمين به آنها قدرت بخشيديم نماز را بر پا مىدارند و زكات را ادا مىكنند و امر به معروف و نهى از منكر مىنمايند و پايان همه كارها از آن خدا است . تفسير : نخستين فرمان جهاد در بعضى از روايات مىخوانيم هنگامى كه مسلمانان در مكه بودند مشركان پيوسته آنها را آزار مىدادند ، و مرتبا مسلمانان كتك خورده با سرهاى شكسته خدمت پيامبر ص مىرسيدند و شكايت مىكردند ( و تقاضاى اذن جهاد داشتند ) اما پيامبر ص به آنها مىفرمود : صبر كنيد ، هنوز دستور جهاد به من داده نشده تا اينكه هجرت شروع شد و مسلمين از مكه به مدينه آمدند ، خداوند آيه فوق را كه متضمن اذن جهاد است نازل كرد و اين نخستين آيه اى است كه در باره جهاد نازل شده ( 1 ) . گر چه در ميان مفسران در اينكه اين آيه آغاز دستور جهاد بوده باشد گفتگو است ، بعضى آن را نخستين آيه جهاد مىدانند در حالى كه بعضى ديگر آيه قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّه الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ . . . ( بقره - 190 ) را نخستين آيه مىدانند و بعضى ديگر إِنَّ اللَّه اشْتَرى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَأَمْوالَهُمْ . . . ( توبه - 111 ) را نخستين مىشمرند ( 2 ) . ولى لحن آيه ، تناسب بيشترى براى اين موضوع دارد ، چرا كه تعبير « اذن »

--> ( 1 ) تفسير مجمع البيان و تفسير فخر رازى ذيل آيه مورد بحث . ( 2 ) الميزان جلد 14 صفحه 419 .